Мусулмон мушрикдан жамиятда нима билан ажралади?

Мусулмон мушрикдан жамиятда нима билан ажралади?

بسم الله الرحمن الرحيم

Ҳанафий олим, Имом Сарахсийнинг (вафоти 483.ҳ)  “Шарҳ Ас Сияр Ал Кабир” китобидан ислом шиорларига далолат қилувчу нарсалар тўғрисдаги сўзлари.

Имом Сарахсийнинг “Шарҳ Ас Сияр Ал Кабир” китобида айтади: “Бир киши нима билан мусулмон ҳисобланиб ундан қатл ва асирлик кўтарилиши тўғрисидаги боб”

Дейманки: “Бу боб яна бир ҳанафий олим Муҳаммад ибн Ҳасан Аш Шайбоний (вафоти 189.ҳ) сўзлари ва асарлари асосида баён қилинган бўлиб, у ерда қачон бир исломнинг шиорларини бир одам изҳор қилса унинг исломига далолат қилади-ю ва қачон у шиорлар унинг исломига, яъни моли ва жони мусулмонлар учун ҳаром бўлмаганига далолат қилмаслигини баён қилинган”.  (Бир киши нима билан мусулмон ҳисобланиб ундан қатл ва асирлик кўтарилиши тўғрисидаги боб)

4510 – Олдин келганидай агарда бир кофир ўзи эътиқод қилиб турган нарсани зиддини изҳор қилса унга ислом ҳукми берилади ва бундаги асл росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг: “Одамлар лаа илааҳа илла Аллоҳ (Аллоҳдан бошқа ибодатга ҳақли маъбуд йўқ) дегунларига қадар жанг қилишга буюрулдим” сўзларидир. Чунки росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам шу сўзни (нима маънода келганини, моҳиятини нима эканини билиб) айтмайдиган мушриклар билан жанг қилгандилар, ҳудди Аллоҳ таоло айтганидай: “Чунки, уларга қачонки «Ла илаҳа иллоллоҳу», дейилса, мутакаббирлик қилар эдилар” (Соффат: 35). Ва буни уларнинг иймон аломати деб ҳисоблаган эдилар. Аммо Мадина шаҳридаги яҳудийлар учун иймон аломати деб рисолатни (яъни у киши пайғамбар эканликларини) иқрор этишликлари ҳисобланар эди. Ҳаттоки росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бир яҳудий вафот қилаётганида унга қарата: “Мени росул эканлигимга шоҳидлик қил!” деганларида, у одам бу нарсага иқрор бўлди ва ўлди. Айтдиларки: “Уни жаҳаннамдан озод қилган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин” дедилар. Бунинг сабаби эса, яҳудийлар лаа илааҳа илла Аллоҳни (Аллоҳдан бошқа ибодатга ҳақли илоҳ йўқ) айтардилар, аммо пайғамбар Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам эканига иқрор бўлмасдилар.

4511 — Агарда буни тушунган бўлсак, айтамизки: “Агарда мусулмонлар мушрикларга ҳужум қилсалар ва агарда бу мушриклар лаа илааҳа илла Аллоҳ (Аллоҳдан бошқа ибодатга ҳақли илоҳ йўқ) нима эканини билиб айтмаётган мушриклардан бўлса ва мушриклардан бири: “шоҳидлик қиламанки, Аллоҳдан бошқа ибодатга ҳақли илоҳ йўқ” деса, мусулмон киши уни ўлдиришдан ўзини тийиши керак. Чунки мусулмон киши бу мушрик бўлган одамдан иймонига далолат қиладиган сўзни эшитди.

Айтаманки (дейди имом Сарахсий): Агарда бу мушрик лаа илааҳа илла Аллоҳни айтадиган қавмдан бўлиб, аммо шу билан бирга бошқа исломни бузувчи амалларни қилаётган қавмдан бўлса (мисол учун ҳозирги замонда: демократия сайловларига қатнашиш, тоғут президентларни танлаш, уларнинг қуролли кучлари-ю, куч ишлатар органларида ишлаш, вазирликларида куфрга алоқадор бўлган лавозимларда ишлаш, қабрларга, пирларга ибодатларни сарфлаш, куфр сўзларга тўла мажлисларда иштирок этиш, тоғутларни мақташ, уларнинг маҳкамаларида судлашиш…), бу ҳолда токи у одам қавмида тарқалган куфр ва ширклардан безорлигини изҳор қилмагунича, ундан қилични тийилмайди. Ҳудди юқорида Ас Сияр Ал Кабир китобининг муаллифи баён қилганидай.

Имом Сарахсий яна ўз китобида айтадики:

“Муҳаммад ибн Ҳасан Аш Шайбоний айтади: “4517 – Агарда у киши лаа илааҳа илла Аллоҳни айтадиган қавмдан бўлса, шу сўзни айтиб турса ҳам уни ўлдиришда ҳеч бир боислик йўқ””

Имом Сарахсий айтади:

Чунки бу (лаа илааҳа илла Аллоҳ калимаси) унинг ҳақидаги исломга далолат қиладиган калима эмасдир. Агарда: “шоҳидлик бераманки Аллоҳдан бошқа ибодатга ҳақли илоҳ йўқ ва Муҳаммад Унинг қули ва росулидир” деса ва шу билан бирга у одам шу шаҳодатни тўлалигича айтмаслиги сабабли куфрда бўлган қавмдан бўлсагина, бу одамнинг ушбу сўзи унинг исломига далолат қилолади. Шундагина мусулмон кишига ундан қиличини тийиши керак бўлади. Бундай одам ҳудди юқорида келган (рисолатни тан олмаган яҳудийлар) ҳолатидаги одамдай.

Яна айтади: 4519 – Мусулмонларни ичида яшаётган бугунги кундаги яҳудий  ва насронийларга келсак, агарда улардан бири: “Шоҳидлик бераманки Аллоҳдан бошқа ибодатга ҳақли маъбуд йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг росулидир” деса, у одам бу билан мусулмон бўлиб қолмайди.

Сабаби уларнинг ҳаммалари бугун бу сўзни айтяптилар, биздаги барча яҳудийлар ва насронийлар бу сўзни айтадилар, аммо моҳиятини сўрасанг, айтадиларки: “Муҳаммад Аллоҳнинг элчидир, аммо у киши фақат сизларга юборилган, Бану Исроилга эмас” деб, ҳатто Аллоҳнинг: “У зот саводсизлар ичидан, гарчи улар бундан аввал очиқ залолатда бўлсалар ҳам, уларга оятларини ўқиб берадиган ва уларни поклайдиган ҳамда китобни ва ҳикматни ўргатадиган Пайғамбарни юборди” (Жумъа: 2) ва “саводсизлар” сўзидан мурод аҳли китобдан бошқа қавмлар дегани деб, оятни далил келтирадилар.

Агарда бир яҳудий айтсаки, мен насронийликдан безорман деса ва насроний ҳам мен яҳудийликдан безорман деса, биламизки бу унинг исломига далолат қилмайди, токи у киши ўзининг қавмида тарқалган куфрдан безор бўлганини изҳор қилмагунича (яҳудий яҳудийликдан, насроний насронийликдан, демократ демократликдан… безор бўлиб исломга кираман демагунича), изҳор қилса агар, шундагина мусулмон деб ҳисобланади.

4520 – (Ва ҳатто) Агарда бир насроний: “Шоҳидлик берманаки Аллоҳдан бошқа ибодатга ҳақли илоҳ йўқ ва мен насронийлидан безорман” деса ҳам мусулмон бўлмайди, чунки бу унинг айтган сўзи эҳтимолли бўлиб, у одам яҳудийли динига кирган бўлиши ҳам мумкинлиги учун. Унинг бу айтган ҳудди шу сўзларини яҳудийлар ҳам айтадилар, яъни лаа илааҳа илла Аллоҳ деб насронийликдан безор бўладилар, ҳудди Аллоҳ таоло айтганидай: “Яҳудийлар: «Насронийлар арзимас нарсададирлар», дедилар. Насронийлар: «Яҳудийлар арзимас нарсададирлар», дедилар” (Бақара: 113).

Агарда шу билан бирга: “Исломга киряпман” деса, шу ҳолатдагина ундан бу эҳтимол кўтарилади ва бу айтгани унинг исломга кирганига далолат қилади.

Агарда қуп-қуруқ мен мусулмонман деб қўйса ҳам (яъни  “Шоҳидлик берманаки Аллоҳдан бошқа ибодатга ҳақли илоҳ йўқ ва мен насронийлидан безорман” сўзларисиз) бу сўзи билан мусулмон бўлиб қолмайди.

Чунки ҳар бир адашган тоифадагилар ҳам бу нарсани (яъни мусулмон эканлигини) иддао қилади (мисол учун насронийлар ҳам мусулмонлар ва яҳудийларни кофир санаб, ўзларини энг тўғри диндамиз дейдилар, яҳудийлар ҳам мусулмонларни ва насронийларни кофир санаб, ўзларини энг тўғри диндамиз дейдилар. Ҳозирга замондаги тоғут имомлари бўлган жаҳмийлар ҳам ўзларини мусулмон санаб, бошқа тоғутларни ёмонлаган муваҳҳидларни адашган, уларни динга ҳеч қандай алоқаси йўқ деб санайдилар). Мусулмон дегани ҳаққа таслим бўлган дегани (ҳақ эса Аллоҳ тарафидан белгиланиб қўйилгандир, ҳақ узра эканлигини Аллоҳдан бўлган далиллар билан ва салаф солиҳлар тушунчаси билан исботлаб бера олиши керак).

 [ Имом Сарахсий “Шарҳ сиярул Кабир”, 2266]