«Муволат» ва «Таваллий» орасидаги фарқ қандай?

«Муволат» (қисман кофирлар томонга оғиш) ва «Таваллий» (тамомий ёрдам) орасидаги фарқни ажратиш:

بسم الله الرحمن الرحـــيم

Али ал Худайрдан сўралди:

«Муволат ва Таваллийни орасидаги фарқ нимада ва биз буларни орасини қандай фарқлаймиз?»

У киши жавоб берди:

«Таваллий кофирларга нисбатан — катта куфрдир (куфр акбар) ва бунда ҳеч қандай ихтилоф йўқ ва таваллий 4 та қисмга бўлинади:

1. Кофирларга уларни динлари сабаб муҳаббат қилиш.

Ҳуддики инсон қачон демократия одамларини демократия учун яхши кўрса, қонунчилик органларини яхши кўрса ва миллатчиларни ва шунга ўхшашларни, уларни мақсади, эътиқоди ва ғоялари сабаблик яхши кўрса, бу кофирдир ва буни куфрининг сабаби таваллийдир. Аллоҳ таъоло айтади:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصَارَىٰ أَوْلِيَاءَ ۘ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ ۚ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

«Эй иймон келтирганлар, яҳудийлар ва насронийларни ўзингизга дўст ва ёрдамчи тутмангиз! Уларнинг баъзилари баъзиларига ёрдам берадилар (дўстдирлар). Сизлардан ким уларни ўзига ёрдамчи (валий) қилиб, дўст бўлса, бас, у ўшалардандир. Албатта, Аллоҳ золим қавмни ҳидоят қилмас». (5:51)

Чунки «валий» сўзининг маъноси — муҳибб (яхши кўрувчидир). Бу Ибн ал Асир томонидан Ан Ниҳаяда айтилган (5 228).

2. Таваллий ёрдам ва ҳамкорлик сабаб.

Ким кофирлар билан мусулмонларга қарши (ёрдам) ҳамкорлик қилса, у кофир, муртад ҳисобланади. Мисоли, яҳуд ва насороларга мусулмонларга қарши ёрдам берганлар каби. Аллоҳ таъоло айтади:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصَارَىٰ أَوْلِيَاءَ ۘ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ ۚ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

«Эй иймон келтирганлар, яҳудийлар ва насронийларни ўзингизга дўст ва ёрдамчи тутмангиз! Уларнинг баъзилари баъзиларига ёрдам берадилар (дўстдирлар). Сизлардан ким уларни ўзига ёрдамчи қилиб, дўст бўлса, бас, у ўшалардандир. Албатта, Аллоҳ золим қавмни ҳидоят қилмас».(5:51)

Бу ҳақидаги очиқ ва дақиқ мавзу бўйича бахсни ким ҳоҳласа, Шайх Насир ал Фаҳдни «Ат Тибян фий Куфри ман Аан Ал Амрикан» китобига мурожаат қилиши мумкин, чунки бу китоб бу мавзу бўйича жуда ҳам яхши асар ва муржиалар сизни алдай олмайдилар.

3. Бирлашиш орқали таваллий.

Кимки кофирлар билан уларга ёрдам бериш учун бирлашиб ва келишса (ҳаттоки бу воқейликда бўлмай, қуруқ ваъдада бўлса ҳам яъни қасд қилса ҳам), бу хоҳ уларга қўққисидан ёрдам бериш бўлсин, ёки ҳар қандай шартнома ва қасамларни расмийлаштириш кўринишида бўлсин, унда у мисли Аллоҳ ўз китобида зикр қилганлар кабидир. Аллоҳ таъоло айтади:

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نَافَقُوا يَقُولُونَ لِإِخْوَانِهِمُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَئِنْ أُخْرِجْتُمْ لَنَخْرُجَنَّ مَعَكُمْ وَلَا نُطِيعُ فِيكُمْ أَحَدًا أَبَدًا وَإِنْ قُوتِلْتُمْ لَنَنْصُرَنَّكُمْ وَاللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ

«(Эй Муҳаммад алайҳиссалом), мунофиқ кимсалар ўзларининг аҳли Китоблардан (яҳудийлардан) бўлган кофир биродарларига: »Қасамки, агар сизлар (Мадинадан) қувиб чиқарилсангизлар, албатта бизлар ҳам сизлар билан бирга чиқиб кетурмиз ва сизлар (га қарши урушиш) тўғрисида ҳеч қачон бирон кимсага итоат этмасмиз. Агар сизларга қарши жанг қилинса, албатта бизлар сизларга ёрдам берурмиз«, дейишларини кўрмадингизми? Аллоҳ гувоҳлик берурки, улар шак-шубҳасиз, ёлғончидирлар.» (59:11)

Ва шунга ўхшаш қасамни мунофиқлар баъзи Мадина яҳудийларига берган эдилар.

«Ал Ғариб» да Ал Қосим ибн Салам айтадилар (3:142): «Ҳалифа (содиқликга байъат берадиган киши) ҳам валий дейилади».

«Ан-ниҳая» да Ибн Ал Асир шунга ўхшаш сўзларни айтдилар: (5:228) Шунга ўхшаш ҳолат коалисия тузиб жиҳод ва мужоҳидларни терроризмда ёлғон айблаб уларга қарши курашишда ҳам кўриняпти.

4. Рози бўлиш орқали таваллий.

Кимда ким демократияни бошқариш ашёси сифатида, ҳудди кофирлардек танласа (сайласа), ёки уларни парламентлари каби парламент тузса, қонунчилик маслаҳатлари, комитет ва организасиялар: ким кофирларни ишларида (куфрий амалларида) қиёс қилса — у уларга таваллий қилибди.

(Эслатма: Муржиа башара бўлган ҳар хил мушрик кофирларни орқасидан чиқадиган нажосатларни тозалаб, уларга памперс бўлиб ҳизмат қиладиган, каззоб зиндиқ бўлган тоғутларнинг итлари: «соҳта ҳанафий (сўфий), салафий-талафий ва мадҳалийлар», баъзи ўзини исломга нисбат берадиган кофир раҳбарлар ўзлари демократия тариқасини ушлаб ва ҳоинларча ислом дийнини даъво қилган ҳолда: «биз бундан вақтинчалик фойдаланяпмиз», деган нажас гапларига турли хил шаръий ранглар бериб уни безаб ва бу кофир каллалларни оқлаб, «аслида уларни мақсади олий» деб, кофирлардан қолишмаган ҳолда (аслида аксари кофир) соҳта-ясама узрларини бериб, уша кофир раҳбарларини иймонда сақлаб, уларга мусулмон Халифага бериладиган ҳақларни бериб: булар бизни «Ҳукмдоримиз», «Амирларимиз» «Халифамиз» деб, итоатга тарғиб қиладилар ва кимда ким уларга қарши чиқса «Ховориждур» деб, содда мусулмонларни лақиллатиб, сехрлаб ўтирадилар. Бу зиндиқ мунофиқ
(соҳта ҳанафий бўлган сўфий жаҳмийларга ва соҳта салафий-мадҳалий бўлган муржиатул ғулатларга) итваччаларга Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг саҳиҳ ҳадисларини эслатиб қўямиз: «Кимки залолат йўлини ҳимоя қилса, унинг ҳукми ҳимоя қилаётган йўл кабидир». Ҳокимлар хоҳ билиб ёки билмай «яхши нийятда» бўладими, ёки вақтинчалик бўладими, улар кофирларни куфрий усулини танлашса, бас, улар кофирдир. Чунки бу айни таваллий ва бу очиқ куфрдир! Ва буларни куфри фақатгина шу биргина нуқтада эмас. Бундан бошқа бир неча жихатдан улар кофирдир)

Бундай ҳолатлар Нажд уламолари томонидан энг яхши услуб билан тушунтириб берилган. Кофир, мушриклар билан бир бўлиб ҳамнафас бўлиб, уларни куфр ва ширкларига алоқадор бўлишлик ҳақида, бир қанча китоблар ёзилгандир. Сулаймон ибн Абдуллаҳ ибн Муҳаммад ибн Абдулваҳҳоб «Ад Далаил» деган китоб йеғди, уни номи «Мушрикларга муволат қилишни ҳукми» ва Ҳамд ибн Аътиқ ҳам мушрик ва муртадларга муволат қилиш ҳақида китоб ёзганлар.

Ҳар юқорида зикр қилинган 4 қисм таваллий (катта) куфр ҳисобланади. Исломдан чиқарувчи куфрдир; инсон иржа соҳибларини гапига кириб бунга ишонадими йўқми фарқи йўқ. (мисол фойда ва зарарни олиб қараганда буни қилса бўлади деб, катта куфрга узр берадиган зиндиқ жахмий муржиа имомларни маслаҳатига кириб) (эслатма: таваллийни ҳаттоки мусулмонларга фойдаси бор деб қилса ҳам куфрдир, зеро ҳақга ботил билан эришилмайди).

Муволат эса (таваллийга қараганда кенг тушунчаликдир) у икки хил кўринишда бўлади:

1. Таваллий — бу биз юқорида зикр қилганимиз. Гоҳида бу «Ал Мувалат» ёки «Ал Кубро» деб номланади, баъзида эса яна «Таваллий» сўзини синонимлари билан ҳам номланиши мумкин.

2. Кичик ёки чекланган Муволат.

Бунга кофирларни ҳар қандай ҳурмат-эхтиром қилиш, олқишлаш ёки уларга мажлисларда ҳослаб жой ажратиш, ёки мусулмонларни ўрнига уларни ишга қабул қилиш ва ҳокозо…Бу эса фосиқлик (итоатсизлик) ва гуноҳи кабиралардан ҳисобланади. Аллоҳ таъоло айтади:

ِ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِيَاءَ تُلْقُونَ إِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَقَدْ كَفَرُوا بِمَا جَاءَكُمْ مِنَ الْحَقِّ يُخْرِجُونَ الرَّسُولَ وَإِيَّاكُمْ ۙ أَنْ تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ رَبِّكُمْ إِنْ كُنْتُمْ خَرَجْتُمْ جِهَادًا فِي سَبِيلِي وَابْتِغَاءَ مَرْضَاتِي ۚ تُسِرُّونَ إِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَأَنَا أَعْلَمُ بِمَا أَخْفَيْتُمْ وَمَا أَعْلَنْتُمْ ۚ وَمَنْ يَفْعَلْهُ مِنْكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاءَ السَّبِيلِ

«Эй мўминлар, Менинг душманим ва сизларнинг душманларингиз (бўлган мушриклар) ни дўст тутманглар! Сизлар уларга дўстлик (муҳаббат изҳор қиласизлар), ҳолбуки улар сизларга келган Ҳақ (дин ва қуръон) га кофир бўлгандирлар!…» (60:1) Аллоҳ таъоло уларни «дўст тутяпсизлар, муҳаббат изҳор қиляпсизлар» муволат сўзи билан — яъни У Зот уларни кофирлар демади, аксинча, У уларга «эй иймон келтирганлар..» деб ҳитоб қилди. Ва (5:51) оятлари Умар (Аллоҳ у кишидан розий бўлсин) томонидан Абу Мусо ал-Ашъарий (Аллоҳ у кишидан розий бўлсин) ни маломат қилганларида ҳужжат қилиб олинган эди.

Бу мавзуга қизиққан ва илмга эга бўлмоқчи бўлган ҳар қандай киши, марҳамат қилиб Сулаймон Ибн Муҳаммад Ибн Абдулваҳҳобни меҳнатларига мурожаат қилиши мумкин: «Мажмуа Ат Тавҳид» ва Абдуллатиф Ибн Абдур-Роҳманнинг илмий меҳнати «Ал-Мувалат» ни «Мажмуа Росаил ва Масаил» да ўрганиши мумкин.