Тоғутнинг маъноси ва катта (асосий) тоғут турлари.
بسم الله الرحمن الرحيم
Шайхул ислом, имом Муҳаммад ибн Абдулваҳҳоб роҳимаҳуллоҳ айтади:
Аллоҳ таоло сенга раҳм қилсин, билгинки, Аллоҳ Одам болаларига энг аввал фарз қилган нарса: тоғутга кофир бўлиш ва Аллоҳга иймон келтиришдир. Бунга Аллоҳ таолонинг ушбу сўзи далил:
وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوت
“Батаҳқиқ, Биз ҳар бир умматга: «Аллоҳга ибодат қилинг ва тоғутдан четланинг», деб Пайғамбар юборганмиз” (Наҳл: 36) (Яъни ҳамма пайғамбарлар «лаа илааҳа иллаллоҳ» калимасига чақирганлар, унинг ўз лафзига мутобиқ маъноси эса, тоғутга кофир бўлиш ва Аллоҳга иймон келтришдир)
1) Қай тарзда тоғутга кофир бўлиш керак эканига келсак, бу дегани: сен Аллоҳдан бошқага ибодат қилинаётган ҳамма нарса ботил эканлигини эътиқод қилишинг ва бундай ибодатни тарк қилишинг, ҳамда ундан нафратланишинг ва Аллоҳдан бошқага ибодат қилаётганларни (мушрик ва кофирларни) такфир қилишинг (кофир деб санашинг) ва (шу сабабли) улар билан душманчилик қилишингдир.
2) Аллоҳга иймон келтиришнинг маъносига келсак, бу дегани: сен фақат ягона Аллоҳни ибодат қилинадиган Маъбуд деб эътиқод қилишинг ва ибодат турларининг ҳаммасини ягона Аллоҳга ҳолис-ихлос билан (ширксиз) қилишинг ва Ундан бошқага ибодат қилинаётган маъбудларни инкор қилишингдир. Ихлос (тавҳид) аҳлини (мусулмон-муваҳҳидларни) яхши кўриб, уларни ўзингга дўст тутишинг ва ширк аҳлига (мушрик-кофирларга) нафрат қилиб, уларни душман тутишингдир.
Мана шу – Иброҳим алайҳиссалом миллати бўлиб, ундан фақатгина эси пастларгина юз ўгиради. (Ўзини эси паст санаганларгина Иброҳимнинг миллатидан юз ўгиради. Бақара:130) Ушбу намунани Аллоҳ Ўз оятида хабар берган:
قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قَالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآءُ مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاءُ أَبَدًا حَتَّىٰ تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ ُ
«Ҳақиқатда, сизларга Иброҳим ва у билан бирга бўлганларда яхши ўрнак бор. Улар, биз сиздан ва сиз ибодат қилаётган нарсадан безормиз, сизга куфр келтирдик, энди токи ягона Аллоҳга иймон келтирмагунларингизча орамизда доимий адоват ва кучли нафрат пайдо бўлди, дедилар» (Мумтаҳана: 4)
Тоғут умумий сўз бўлиб – Аллоҳдан ўзга ибодат қилинадиган ва ўзига ибодат қилинишига рози бўлган, у маъбудми ёки ўзига (одамларни) эргаштирувчи шахсми ёки Аллоҳ ва росулининг тоатидан бошқа тоатда ўзига итоат қилдирувчи шахс бўладими, буларнинг ҳаммаси тоғутдир. Тоғутлар кўп бўлиб, уларнинг катталари (бошлиқлари) бештадир:
Биринчиси: Аллоҳдан бошқасига ибодат қилишга чақирувчи шайтон. Бунга Аллоҳнинг ушбу сўзи далил:
أَلَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يَا بَنِي آدَمَ أَنْ لَا تَعْبُدُوا الشَّيْطَانَ ۖ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِين. وَأَنِ اعْبُدُونِي ۚ هَٰذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِيم
“Мен сизларга: «Эй одам болалари, шайтонга ибодат қилманг, албатта, у сизга очиқ-ойдин душмандир. Ва Менгагина ибодат қилинглар! Мана шу тўғри йўлдир» деб буюрмаганмидим?!” (Ясин: 60 61)
(Бундай тоғутларнинг замонавий кўриниши:
Агарда шайтон, ана шундай Аллоҳдан бошқага ибодат қилишга чақиргани учун тоғут бўлса, ана шундай сифатга эга бўлган бошқа одам ёки жин ҳам шу ҳукмда бўлади. Ҳукм иллати атрофида айланиб туради, иллат йўқолса ҳукм ҳам йўқолади. Шундай экан бугунги кунимиздаги тоғут имомлар ҳам ана шундай шайтонлардан биридир. Оғизларида басмала, юзларида соқол, устларида салла ва яктак билан, минбарлардан туриб демократия динига даъват қиладилар, қонун чиқарувчи Робблар (президентлар) сайловига оммани ташвиқ қиладилар, Аллоҳ ҳаром қилган нарсаларни қонунларида жоиз қилган ва ҳалол қилган нарсаларни қонунларида манъ қилган тоғутларни одамлар кўзига мусулмонлаштириб кўрсатадилар, уларга итоатни вожиб қиладилар, уларга нисбатан эса, ҳудди мусулмон амирига нисбатан қилинадиган муомила қилишликни талаб қиладилар. Агарда бирор бир муваҳҳид бу тоғут имомларга ва ҳукмдорларга қарши, ёки уларнинг очиқ куфрларини гапирадиган бўлса, ундай муваҳҳидни хаворижга чиқариб, жаҳаннамнинг итлари дея, такфир қилиб, қонини ва молини ҳалол қилиб оладилар, ёки камида узоқ муддатга зиндонбанд қиладилар. Бу тоғут имомлар нафақат, оддийгина масжид имомидирлар, уларнинг сал кам ҳаммаси тоғутий куч ишлатар муассасаларда ҳарбий лавозимларга ҳам эгадирлар. Тоғутларни ўзларига Аллоҳдан бошқа дўст қилиб олганлар, тоғутга эса Аллоҳнинг ҳукмларига зид бўлган ширк, куфр ва ҳаромларда итоат қилиб, устига устак, авом халқни ҳам бунга даъват қилиб, тоғутнинг барча буйруқларини шаръийлаштириб берадилар. Бу имомларнинг ўзлари ҳудди шайтоннинг сифатига эга бўлган тоғутлардир. Ким буларни шу аҳволини кўриб туриб ҳам уларни кофир эканида шубҳа қилса, ундай одамнинг кофирлигида ҳеч қандай шубҳа йўқ ва ҳатто бундай одамнинг кофирлигида шубҳа қилган одамнинг куфрида ҳам ҳеч қандай шубҳа йўқ. Бундай тоғутларнинг ортидан ҳеч қандай намоз ўқилмайди, аксинча уларга кофир бўлиб улардан четланиш лозим. Сайт маъмурияти)
Иккинчиси: Аллоҳинг ҳукмларини ўзгартирган золим ҳукмдор. Бунга Аллоҳнинг ушбу сўзи далил:
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلَالًا بَعِيدًا
«Сенга нозил бўлган нарсага ва сендан олдин нозил бўлган нарсага иймон келтирганларини даъво қилаётганларни кўрмайсанми?! Тоғутдан ҳукм сўраб беришни истайдилар. Ҳолбуки, унга куфр келтиришга буюрилгандир. Шайтон эса, уларни йўлдан бутунлай адаштиришни истайди» (Нисо: 60)
(Бундай тоғутларнинг замонавий кўриниши:
Бундай тоғут бўлмаган давлат ҳукмдори ҳозирги кунда бормикин деб ўйлайсан киши. Энг кўзга кўринган Сауди Арабистони ҳам ана шу тоғутларнинг бири бўлиб бўлганига анча бўлган. Кўпчилик ўйлайдики, оғизда шариатни эълон қилиб қўйиб, амалда эса уни татбиқ қилмаса, ана ўша тузум шаръий бўлиб қолаверади деб ўйлайдилар. Бу фақатгина Жаҳм ибн Сафван ва Жаъд ибн Дирҳам (лаънатуллоҳи алайҳим) эътиқодидаги одамларнинг хаёлидир. Аслида эса 99% фоиз шариат қилиб, 1% ҳукмни ўзгартириб, уни қонун ҳолига келтириб, одамларга лозим тутдирса, қолган 99% ҳеч қандай аҳамиятга эга бўлмай қолади. Фарқи йўқ 1 дона куфр қилди нимаю, 99 дона куфр қилди нима, ҳукм ўша-ўша барибир. Мисол учун: Аллоҳ рибони ҳаром қилган. Шундан кейин бир ҳукмдор келиб, рибони ҳаром деса-ю, аммо банкларда уни жоиз қилиб мижозларга очиқ қилиб қўйса ва буни қонунлаштириб берса, ва бу чиқарган қонунини кучишлатар муассасалар билан қўриқлаб қўйса, бунга қарши чиққан одамни қамоққа олса, бу қилмиш рибони ҳалоллаштириш деганидан бошқа нарса эмас. Ва бундай ҳукмдор уламолар ижмоъси билан кофирдир. Баъзилар ўйлаши мумкин, кимдир рибо (кредит олгани, сутхўрлик қилгани) билан ҳаммани такфир қиляптими деб?! Йўқ, рибо олиш ҳаром, уни олган гуноҳ иш қилган фосиқ ва шу билан бирга иймони ноқис бўлган мусулмондир (агар ҳаром деб эътиқод қилиб олса албатта). Аммо бу ерда рибо олишда эмас гап, бу ерда ушбу ҳаром ишни халққа қонунлаштириб ва уни қонун билан ҳимоялаб қўйишдадир. Ундан ҳам баттар ҳаром нарсани ҳалоллаш борми дунёда? Албатта оғиз билан ҳаромни ҳалоллаштирдим дейиш керакми? Нимага энди тилдек аъзо билан ҳаромни ҳалол қилганини ишора қилиш жаҳмийларда ҳукм қилишга етарлик-у, аммо бошқа аъзолар орқали қилинаётган ҳаромни ҳалоллаш ишлари ҳукм қилишга етарлик бўлмас экан? Қолаверса, у тоғут-ҳукмдорлар тили билан ҳам кўп маротаба бундай нарсаларни тан олганига гувоҳ бўлганмиз. Хулоса шуки, Аллоҳнинг бирор бир ҳукмини ўзгартирган ҳукмдор тоғут бўлади. Бир дона бўлса ҳам, хоҳ у ўғрини қўлини кесиш ўрнига беш йиллик қамоқ жазони қонун қилиб олган бўлсин, хоҳ тошбўрон қилиниши керак бўлган зинокорни тошбўрон қилиш ўрнига жарима таъйинлаш каби қонун чиқарсин, хоҳ Аллоҳ ҳаром қилган маст қилувчи ичимликни, 18 ёшдан ошган кишилар фақатгина барларда, пабларда, ресторан ва тунги клубларда ичиши мумкин деган қонун чиқарган бўлсин, ёки зинони кўчада эмас махсус бу учун очилган, давлатга солиқ тўлаб турадиган, ишчи фоҳишалари тиббий кўрикдан ўтиб турадиган муассасаларда мумкин деб қонун чиқарган бўлсин. Ва яна ушбу тоғут тоифасига бугунги кунимизда ҳукмдор тоғутни, тоғут қилишга бевосита ёрдам берган муассаса ва уларнинг ходимлари ҳам киради: министрлар ва вазирликдаги югурдаклар, ўйлаб топилган қонун ишлаб чиқарувчи депутатлар, уни тасдиқлаган ҳукмдорлар, ҳокимият органлари, прокуратура, миллий хавфсизлик хизматлари, ички ишлар бошқармалари, мудофаа вазирлиги, телевидение, оммавий ахборот воситалари, радио, хуллас барча тоғутнинг куфрига ўз ҳиссасини аямайдиган муассаса ва югурдаклар. Сайт маъмурияти)
Учинчиси: Аллоҳ нозил қилган нарсалар билан ҳукм қилмайдиган киши. Бунга далил Аллоҳ таолонинг ушбу сўзи далил:
وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْكَافِرُون
«Ким Аллоҳ нозил қилган нарса ила ҳукм юритмаса, ўшалар кофирлардир» (Моида, 44)
(Бундай тоғутларнинг замонавий кўриниши:
Бу турдаги тоғутлар юқорида келган тоғутлардаги кўплаб сифатларга эга бўлган, аммо бироз фарқи бор тоғутлардир. Аллоҳ нозил қилган ҳукмлар билан ҳукм қилмаслик бу фақатгина ҳукмдорга тегишли сифат эмасдир. Юқоридаги ҳолатда ҳукмдорлар тўғрисида эди. Аммо бу ерда нафақат ҳукмдорлар балки маҳкама аъзолари, қозилар (судьялар), адвокатлар, қабила урфлари билан ҳукм қиладиганлар ва ҳоказолар киради. Шуни билиш керакки, амир (ҳоким), ҳам бошлиқ, ҳам ҳукм қиладиган ҳакам (қози, судья) бўла олади, аммо ҳакам (қози, судья) эса, фақат ҳукм қилиш ваколатига эга бўлиб, ўзи ҳукмдорга бўйсунадиган одамдир. Ундан ташқари Аллоҳнинг ҳукмлари билан ҳукм қилмаслик фақатгина жазо ва жарима ишларида бўлмай, балки бошқа Аллоҳнинг буйруқларига ҳам тегишлидир. Мисол учун: сўфийларда шундай эътиқод мавжуддир, уларнинг пир-тоғутлари ёки бошқа бир тоғутлари, улардаги энг юқори поғонага эришгандан сўнг у киши ҳатто намоз ўқиш ва бошқа ибодатлардан озод бўлар эмиш. Яъни Аллоҳ шарият қилиб берган ҳукмлар, уларга келганда истисно қилинар эмиш, мана шу ҳам Аллоҳнинг ҳукмлари билан ҳукм қилмаслик бўлади. Хулоса қиладиган бўлсак, бу турдаги замонамиздаги тоғутлар булар: қозилар (судьялар), адвокатлар, прокурорлар, маҳалла қўмиталари, хотин-қизлар қўмитаси, ҳар хил куфрий бирлашмалар, маҳалла оқсоқоллари, пирлар, дажжол имомлар (тоғутларга бўйсунган диний идора ходимлари), ментлар, снб «санобарлар», мудофаа вазирлиги аскарлари ва ҳоказолардир. Сайт маъмурияти)
Тўртинчиси: Фақатгина Аллоҳ биладиган ғайб илмини билишликни даъво қилган одам. Бунга Аллоҳ таолонинг ушбу сўзи далил:
عَالِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلَىٰ غَيْبِهِ أَحَدًا
“(У зот) ғайбни билгувчидир. Бас, Ўз ғайбидан бирор кимсани огоҳ қилмас.
إِلَّا مَنِ ارْتَضَىٰ مِنْ رَسُولٍ فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ رَصَدًا
Магар Ўзи рози бўлган Пайғамбарлар.(га билдириши мумкун). Албатта Аллоҳ унинг олдидан ҳам, ортидан ҳам кузатиб юрувчи қўйиб қўядир” (Жин: 26 27),
وَعِنْدَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَا إِلَّا هُوَ ۚ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ ۚ وَمَا تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُهَا. وَلَا حَبَّةٍ فِي ظُلُمَاتِ الْأَرْضِ وَلَا رَطْبٍ وَلَا يَابِسٍ إِلَّا فِي كِتَابٍ مُبِينٍ
«Ғайбнинг калитлари Унинг ҳузурида бўлиб, Уларни унинг Ўзидан бошқа ҳеч ким билмас. У ердаги, қуруқлик ва денгиздаги нарсаларни биладир. Битта япроқ узилиб тушмайдики, магар уни ҳам биладир. Ер тубидаги бир дона дон борми, ҳўлу қуруқ борми, барчаси очиқ китобда бордир» (Анъом, 59)
(Бундай тоғутларнинг замонавий кўриниши:
Бундай кўринишдаги тоғутларни ҳозир дунёнинг ҳар ерида учратиш мумкин, энг қолоқ Африканинг саваннасидан тортиб, тараққиётга етишган, аксари сеҳрга ва кўзга кўринмайдиган нарсаларга ишонмайдиган материалистик давлатларда ҳам учратиш мумкин. Ўзимизнинг диёрлардаку бундай одамларнинг эшигини тагида узун кетма-кет турган одамларни учратасиз. Бизда бундай одамларни ҳар хил номлар билан атайдилар: бахши, фолбин, ўқийдиган, дам-соладиган, мунажжимлар башорати, қўл изларига қараб тақдир айтадиган ва ҳоказолар. Бундай тоғутлар ҳар хил сеҳр ва жинлар билан ишлаши туфайли, одамни баъзи маълумотларини билиб олиб, оддий авом халқни «қулоғига тепадилар». Мушрик авом халқ ҳам «лаққа тушиб», ҳамма нарсасига ишониб Аллоҳга ширк қилиб «ҳурсанд» ҳолда, мўмайгина пулни ташлаб, у ердан чиқиб кетадилар. Бу тоғутлар одамларни ҳар хил услуб билан алдайдилар: карталар билан тақдирини ўқиш, фол очиш, мижознинг руҳий тушкунликка тушганидан фойдаланиб, суҳбат давомида унга тегишли маълумотларни билиб олиб, қўшиб-чатиб фол очиш ва ҳар хил психологик усуллар ва бошқалар. Буларнинг ҳаммаси тоғутлар бўлиб, уларнинг кофир эканлигида шубҳа қилмаслик керак, акс ҳолда ўзининг кофир эканлигида шубҳа бўлмайди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: «Фолбинга борган ва унинг айтган сўзларини тасдиқлаган кимса Муҳаммад (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) га нозил бўлган нарсага кофир бўлибди» (Саҳиҳу Сунани Аби Довуд). Сайт маъмурияти)
Бешинчиси: Ўзига ибодат қилинганда, шу нарсадан рози бўлган киши. Бунга Аллоҳнинг ушбу сўзи далил:
وَمَنْ يَقُلْ مِنْهُمْ إِنِّي إِلَٰهٌ مِنْ دُونِهِ فَذَٰلِكَ نَجْزِيهِ جَهَنَّمَ ۚ كَذَٰلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِين
“Улардан ким: «Мен ундан ўзга илоҳман», деса, бас, ўшани жаҳаннам ила жазолармиз. Золимларни шундай жазолармиз”. (Анбиё: 29)
(Бундай тоғутларнинг замонавий кўриниши:
Сиғиниш ва ибодатнинг турлари кўп бўлиб, нафақат сажда ва рукуъ қилишлар ибодат деб ҳисобланади, балки куфрда эргашиш, ҳаромни ҳаромлигини тан олмай итоат қилиш, кофирларни ўзларига амир қилиб, уларнинг қўл остида юриб, уларни дўст деб билиш, шуларнинг ҳаммаси юқоридаги тоғутга қилинадиган ибодатга киради. Замонамизда бунинг мисоллари: Сўфийлардаги пирлар – улар муридларига ширкка буюрса ҳам муридлари уни бажо келтириб, пирларини тоғут қилиб қўядилар, пир ҳам ўз навбатида бунга рози албатта. Аллоҳ ҳукмлари билан ҳукм қилмайдиган ҳукмдор ва ҳакамлар – улар Аллоҳнинг қонун чиқаришлик ҳаққига даъво қилиб, одамларни ҳаттоки бирор бир тортишув бўлиб қолса, уларнинг орасини Аллоҳнинг қонунлари билан эмас, балки ўзлари ўйлаб топган қонунлар билан ҳал қилишга мажбур қиладилар. Ҳукм сўраш эса ибодатдир, ибодат эса фақатгина Аллоҳга йўналган бўлиши керак. Ички ишлар, миллий хавфсизлик хизмати, мудофаа хизмати ва бошқа муассаса бошлиқлари – бу тоғутларнинг югурдаклари куфрий ва ҳаром ишларга буюрилган маҳал, салласини олиб кел деса калласини олиб келадилар, шу билан бу бошлиқ тоғутлар ўзларига қилинган бундай ибодатдан мамнунликларини ҳеч ҳам яширмайдилар ва ҳатто буйруқни «чиройли» бажарган киши билан бир мунча «ака-укалик» ришталарини боғлашадилар. Бундан ташқари кўплаб бошқа тоғутлар мавжуд бўлиб, ҳар қандай Аллоҳга нисбатан маъсиятга буюрган киши ва бу ҳолатидан рози бўлган кишиларнинг ҳаммалари тоғутдир хоҳ у эрига ҳаромдан пул топиб келишни буюрадиган тоғут аёл бўлсин, хоҳ ароқ ичишга аёлини ва болаларини буюриб, буни одат қилган тоғут эркак бўлсин, ҳаммалари тоғутдирлар. Сайт маъмурияти)
Шуни билгинки, инсон фақатгина тоғутга кофир бўлиши билангина Аллоҳга иймон келтирган бўлади. Бунга Аллоҳнинг ушбу сўзи далил:
فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَىٰ لَا انْفِصَامَ لَهَا ۗ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيم
«Ким тоғутга кофир бўлиб, Аллоҳга иймон келтирса, батаҳқиқ, узилмайдиган мустаҳкам тутқични ушлаган бўлади. Ва Аллоҳ эшитувчи, билувчи зотдир» (Бақара: 256)
Ҳақ йўл – Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам динидир.
(Қолган нарсалар) Залолат – Абу Жаҳл динидир (ширкдир).
Мустаҳкам тутқич эса – Аллоҳдан бошқа ибодатга ҳақли маъбуд йўқ деб гувоҳлик беришдир (яъни: «лаа илааҳа илла Аллоҳдир»), у эса ўз ичига инкор қилиш ва исбот қилишни олади. Аллоҳдан бошқасига қилинадиган барча ибодат турларини инкор қилиш ва ҳамма ибодат турларини шериги йўқ бўлган ягона Аллоҳгагина исбот қилишдир. (Манба’: Ад-Дурорус санийя, 1/149)
TAVHID SAHIFASI 