Зирор Масжидлар

Исломда масжид ўзининг ташқи кўриниши, унинг безатилиши ва ичидаги қулайликлари билан ўлчанмайди. Аммо гувоҳи бўлиб турганимиздай ҳозирги кунда “масжид” шундай ўлчов билан ўлчана бошланган. Исломдаги биринчи масжид ичида гилами ҳам бўлмаган, безатилмаган оддийгина хонадан иборат бўлган, унинг томи эса фақатгина хурмо дарахтининг шохлари билан ёпилган бўлиб, ёмғир ёққан маҳал мусулмонлар лойнинг устида намоз ўқишга мажбур бўлар эдилар.

Бу масжид, ҳақиқий масжид эди! Бу масжидда умматнинг улуғ уламолари, мужоҳидлари ва зоҳидлари тарбияланишган эди. Бу масжидга Аллоҳ Ўзининг барокотини ёғдирган масжид эди. Тўрт халифа ва унга эргашганлар, мана шу йўлни ўзларига лозим тутдилар. Шундан сўнг дарул исломда масжидлар кўпайиб кетди ва уларнинг ҳар бири ўзининг асосий мақсадини билган ҳолда фаолият кўрсатар эди. Уларнинг ичидан ўзининг фаолияти билан ажралиб турган етакчи масжидлар ҳам бор эди. Бундан ташқари кунига 24 соат дарслар бўладиган, мусулмонларнинг масъалалари кўриб чиқиладиган ва шу ернинг ўзида ҳал қилинадиган масжидлар ҳам бўлган. Ўша ерда давлатнинг сиёсати муҳокама қилинар эди, масжид эшиклари ҳар қандай мавзу ҳақида сўзлашиш учун очиқ эди. У ерда эркаклар йиғилишиб, эркакларга хос бўлган масъалаларни муҳокама қилишар эди.

Шуни яхшилаб билиб олиш керак-ки, масжид бу исломий тузумнинг ўзагидир. Агарда бирор бир давлатни (Қуръон билан ҳукм қилмайдиган) тоғутлар бошқарса, у ерда ўзининг тартиби (конституцияси)ни ўрнатиши шартдир. Ҳўш, энди қайси тоғут ҳақиқий исломга йўл қўйиб берар экан? Бугун бундай аҳмоқ тоғутлар мавжуд эмас, аммо бугун аҳмоқ, жоҳил, манқурт қавмлар мавжуд бўлиб, бу диннинг ҳақиқий мазмунини тушуна олмаганлар. Ўзларини мусулмон деб атайдилар, мунтазам масжидларга қатнайдилар, ушбу масжидларнинг жамоатларини ўзларига лозим тутадилар, ўзларича “жумъа” намозларини ўқиб, ўзларини шу дин билан яшаяпман деб ўйлайдилар…

Нақадар қаттиқ бу одамлар алданган, нақадар қабиҳ равишда иблис бу “масжид” деб номланган тоғутнинг мактаблари ва таянч нуқталарида ўтирган “амакилар” устидан кулмаса!

Бу нарсаларни фақатгина кўр, кар ва соқов бўлган, ёки диннинг аслини билмаган, яъни оддий кофир, ёки яна кичик ёшдаги болакай ва мажнун киши кўра олмаслиги мумкин.

Шундай нарсалар бўлиб турганда “Доимий Қўмита” аъзоларининг фатвоси нақадар жирканч ва бу фатвони чиқарган кишилар нақадар қабиҳ одам бўлмасалар! Бу фатвони эса тарқатган одам жоҳилнинг жоҳилидир.

Ҳаммасидан ҳам қизиғи шундаки, баъзи одамларнинг масжиду зирорга “ёмонлик масжидига” таъриф берганларида, у масжидни қурган одамга нисбат берган ҳолда таснифлашларидир. Гўёки агар у ерга биринчи тамал тошини қўйган одам, ёки қуришга буюрган одамга қараб ўзгаришидир. Масалан кофир, ёки мусулмон бўлганига қараб: агарда мусулмон тамал тошини қўйган бўлса, ёки қуришга фармон берган бўлса, бу масжид ундай масжид эмас эмиш, агарда кофир қуришга буюрган бўлса, бундай масжид “ёмонлик масжиди” бўлар эмиш.

Бундай муҳокама қиладиган одам ўта жоҳилдир! Бу масъалага бундай ёндашадиган одам, бу масъалани моҳиятини тушунмаган инсон ҳисобланади! Бу гапга жуда ҳам осон тарзда жавоб бор: Сийрат китобларидан машҳур-ки, саҳобалар насронийларни ерларини фатҳ қилганларида, улар насроний черковларини масжидга ўзгартирар эдилар, улар фақатгина черковни ортиқча нарсалардан бўшатардилар холос. Уни таг-туги билан бузиб, қайтадан қурмасдилар.

Шундай экан, “ёмонлик масжиди” у ердан туриб ширк ва куфрга даъват қилиниши билан ўлчанади, у масжиднинг қурилишида ишлатилган ғишт ва унинг ранги билан ўлчанмайди.

Кимдир айтиши мумкин: “Агарда бу масжиддан туриб ширкка ҳам, куфрга ҳам чақирилмаса, аммо шунинг билан бирга, тоғутдан қўрқилгани учун, тавҳиднинг асл ва асосларига ҳам даъват қилинмаса?”

Бунинг жавоби қуйидагича:
…
“Бундай масжид ҳам “ёмонлик масжиди” бўлиб қолаверади, чунки қаерда динга тўсиқ қўйилса, у ерга уруш эълон қилиниши керак бўлади. Бу нарсага шайхул ислом Ибн Таймия ҳам далолат қилганлар. Қаерда диннинг асл ва асосларига қарши кураш кетаётган бўлса, ундай жойда на ҳақиқий масжид бўлиши ва на ҳақиқий жумъа намози ўқилиши мумкин (яъни мумкин эмас).

Масжид биринчи ўринда тавҳиднинг асл ва асосларига даъват қилиши керак. Тавҳиднинг асли эса, исломнинг пойдеворидир. Шариатда эса, чала даъват қилиш, ёки асл ва асосларни беркитиб даъват қилиш таъқиқланади. Бундай тарзда даъват қилишлик эса, Аллоҳнинг ғазаби устиларига тушган ва лаънатланган яҳудийларнинг даъвати каби ҳисобланади. Бундай ўзига хос муассаса ҳам “ёмонлик масжиди” ҳукмида бўлади.

——————————————————

Аллоҳ таъоло айтади:

مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَنْ يَعْمُرُوا مَسَاجِدَ اللَّهِ شَاهِدِينَ عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْرِ ۚ أُولَٰئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ وَفِي النَّارِ هُمْ خَالِدُونَ

«Мушрикларга ўзларининг кофир эканликларига гувоҳ бўлган ҳолларида Аллоҳнинг масжидларини обод қилишлари жоиз эмас. Ана ўшалар амаллари ҳабата бўлганлардир ва улар дўзахда абадий қолувчилардир». (9/17)

إِنَّمَا يَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَلَمْ يَخْشَ إِلَّا اللَّهَ ۖ فَعَسَىٰ أُولَٰئِكَ أَنْ يَكُونُوا مِنَ الْمُهْتَدِينَ

«Албатта, Аллоҳнинг масжидларини фақат Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирганлар, намозни тўкис адо этганлар, закотни берганлар ва Аллоҳдан бошқадан қўрқмаганларгина обод қиларлар. Ажаб эмаски, ана ўшалар ҳидоят топгувчилардан бўлсалар». (9/18)

وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِدًا ضِرَارًا وَكُفْرًا وَتَفْرِيقًا بَيْنَ الْمُؤْمِنِينَ وَإِرْصَادًا لِمَنْ حَارَبَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ مِنْ قَبْلُ ۚ وَلَيَحْلِفُنَّ إِنْ أَرَدْنَا إِلَّا الْحُسْنَىٰ ۖ وَاللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ

«Зиён, куфр, мўминлар орасига тафриқа солиш ва бундан олдин Аллоҳга ва Унинг Расулига уруш очган кимсани кутиш жойи бўлиши учун масжид қурганлар, албатта, биз яхшиликдан бошқа нарсани ирода қилганимиз йўқ, деб қасам ичарлар. Аллоҳ шоҳидлик берадики, улар, албатта, ёлғончилардир.». (9/107)

لَا تَقُمْ فِيهِ أَبَدًا ۚ لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَىٰ مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فِيهِ ۚ فِيهِ رِجَالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا ۚ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ

«Сен у (масжид)да ҳеч қачон турма! Албатта, биринчи кундан тақво асосида қурилган масжидда турмоқлигинг ҳақдир. Унда покланишни севадиган кишилар бор. Аллоҳ эса покланувчиларни севадир».(9/108)

أَفَمَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَىٰ تَقْوَىٰ مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانٍ خَيْرٌ أَمْ مَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَىٰ شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَانْهَارَ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ ۗ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

«Биносини Аллоҳга бўлган тақво ва Унинг розилиги асосида қурган кимса яхшими ёки биносини емирилаётган жар ёқасини асос қилиб қуриб у билан бирга жаҳаннам ўтига қулаган кимса яхшими? Ва Аллоҳ золим қавмларни ҳидоят қилмас». (9/109)

Имом Қуртубий айтади: “Бизнинг олимлар (Моликийлар) айтадилар:
“Ҳар қандай зарар етказишлик учун, ёки риё ва шуҳрат қозонишлик учун қурилган масжиднинг ҳукми, унда намоз ўқишлик жоиз бўлмаган “ёмонлик масжиди” ҳукмидадир.”
(Тафсирул Қуртубий, 8/254.)

Ибн Ал Қойюм айтади:
“Бу ерда шунингдек Аллоҳ ва росулига нисбатан осийлик қилиниб, гуноҳлар қилинадиган жойларни ёқиб юборишликка ҳам далил бор. Чунки росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам, “ёмонлик масжиди” бўлган масжиду зирорни ёқиб юборган эдилар. Бўлмаса у ерда Аллоҳни зикр қилар эдилар, намозлар ўқиларди, аммо бу масжиднинг қурилишида зарар ва мусулмонлар ўртасида тафриқаланиш ва мунофиқлар учун паноҳ бор эди. Ва мусулмон ҳукмдор учун, ҳар қандай мана шундай жойни, одамлар келмайдиган ва ташландиқ қилиб қўйишлиги шарт бўлади. Бу ишни бузиб ташлаш, ёки ёқиб юбориш орқали, ёки унинг шаклини ўзгартириш орқали, ёки илк ҳолатидан бошқа ҳолатга ўзгартириш орқали қилса бўлади”.
(Заъадул Маъад, 3/500.)

الله الرحمن الرحيم

Ҳамма мусулмонларга маълумки, ҳозирда дарҳақиқат ҳар бир давлат Аллоҳнинг қонунлари билан ҳукм юритмайдилар, давлатлар ҳукмдорлар эса Аллоҳнинг шариатини бошқа Аллоҳнинг шариати бўлмаган нарсаларга ўзгартирганлар. Демократияни эса ўзларига дин, ширкий сайловларни эса ўзларининг манҳажлари, конституцияни эса ўзларига қонун қилиб олганлар. Буларнинг ҳаммаси очиқ ва равшан куфр амаллари бўлиб, токи ўлим соати етиб келгунига қадар ундан тавба қилмаса, у ишга қўл урган одамни Аллоҳ ҳеч ҳам кечирмайдиган катта ширкдир. Агар шу ҳолда ўладиган бўлса, у одам кофир ва мушрик бўлиб, жаҳаннамда абадий қолувчидир. Яна ҳаммага маълумки, ана ўша кофир ҳукмдорларни тоғут деб сифатласак ҳақли бўлади. Уларга нисбатан аҳлу сунна уламолари қарор қилган, Китоб, суннат ва ижмоъдан бўлган, эргашишликда, ибодатда ва итоъатдаги тоғутларнинг сифатлари, ушбу ҳукмдорларда ўз аксини топган.

Шунингдек тоғутнинг таърифларидан бири тўғрисида шайх Абдуллоҳ Абу Батийн шундай дейди: “Тоғут исми ҳамма Аллоҳдан бошқа ибодат этиладиган нарсаларни ва ҳамма ботилга чақирадиган ва уни одамларга чиройли қилиб кўрсатган адашганлар бошлиқларини ўз ичига олади. Шунингдек одамлар ўзаро келишмовчиликларга борганда, Аллоҳ ва росулининг ҳукми билан ҳукм қилмаган одам ҳам шу жумладандир. Ундан ташқари сеҳргар, коҳин (фолбин, бахши, шаман), қабрга сиғинадиган зиёратгоҳлардаги оми одамларга ҳар хил залолат тўла, агар нима тилагинг бўлса қабр сенинг эҳтиёжингни бажо келтиради деб, одамларни ширкка қўл урдирадиган ҳикоялар айтиб берувчи мақбара хизматчилари (мақбаралардаги қуръон ўқиб пул ишлайдиганлар, мақбараларга келишга ва ҳар хил ширклар қилишга одамларни ташвиқ этадиганлар), буларнинг ҳаммасининг асли ва энг каттаси шайтон бўлиб, у энг катта тоғутдир”. (Мажмуъут Тавҳид 1/171).

Залолат имомлари бўлмиш, ширкий сайловларга чақирадиган ва бу нарсаларни одамлар кўзига зийнатлаб берган, ҳатто бу нарсаларга Аллоҳ ва росулига туҳмат қилган ҳолда, одамларни ташвиқ этадиган, ботил аслларни олиб келиб куфрий дастурларни (конституцияни) жоиз деб, ширкий парламентларга аъзо бўлишни, кофир ва мушрикларни ўзларига дўст тутишликни, ислом ва мусулмонларга қарши курашишликни ҳалоллаб бераётган имомлар ҳам, ана шулар жумласидандир. Агар ана шулардан бирини ҳолатини билиб туриб ҳам бу ишни қилаётган бўлса, у ёлғончи ва залолатга бошлайдиган кишидир, ёки ҳеч нарсани билмай туриб, одамларни ширк ва куфрга чақирувчидир. Аммо бу иши учун у маъзур бўлмайди. Ана ўша имомларнинг сифатлари зикр қилинган: “Жаҳаннам дарвозалари томон даъват қилувчилардир, ким уларнинг даъватларига ижобат қилса, унга (яъни жаҳаннамга) улоқтириладилар” ҳадисида сифатлари зикр қилинган имомлардир. (Муттафиқун алайҳи ҳадис: Саҳиҳ Бухорий 3/1319 рақам 3411, Саҳиҳ Муслим 3/1475 рақам 1847)

Ана шу тоғут ҳукмдорлар тарафидан тайинланган имомлар очиқ ширк ва равшан бўлган куфрга қўл урадилар, улар Аллоҳ ҳаром қилган нарсаларни ҳалол деб, ҳалол қилган нарсасини эса ҳаром деб ҳукм қилиб, Аллоҳнинг ҳукмларини четга сурдилар. Улар мушрик ва кофир бўлган ҳукмдорларни қаноти остида уларни ҳимоя қиладилар, халоиқнинг кўз ўнгида тоғутларнинг кирдикорларига “исломий” ранглар бериб адаштирадилар. Уларнинг гувоҳликлари ва орқаларидан ўқилган намоз қабул бўлмайдигандир. Сабаби улар одамни ислом доирасидан чиқариб юборадиган куфрий бидъатларга даъват қиладиган (чақирадиган) имомлардир. Имом Ҳумуд ибн Абдуллоҳ Ал Тувайжирий айтади: “Имом Аҳмад роҳимаҳуллоҳ Китабус Солат (Намоз Китоби)да айтади: “Мусулмонларга ҳақиқий вожиб бўлган нарсалардан бири шуки, ўзларининг ичидан бўлган энг яхши илм аҳлини намозда имомликка ўтказишликларидир. Уларнинг афзали эса, Аллоҳдан қўрқадиган, уни Аллоҳ кузатиб турганидан қўрқиб турадиган, Аллоҳни танийдиган (тавҳидни яхши билган) илм аҳлидир…Фақиҳлар ва қорилар (соҳталари эмас, ҳақиқийлари) дин, фазилат ва Аллоҳ таъоло тўғрисидаги (тавҳид) илми ва Аллоҳдан қўрқадиган илм аҳлларидир. Улар ўзларининг ва орқаларидагиларнинг намозларига риоя қиладилар, улар ўзларига ва орқаларида турган одамларга юклатилган нарсада Аллоҳга тақво қиладилар… Одамларга имом бўлган киши, улардан энг олдинроғи ва Аллоҳни энг яхши танийдигани ва Ундан энг кўп қўрқадиганидир (шундай бўлиши шарт аслида!). Шу нарса улар учун вожиб ва лозим бўлган нарсаки, у билан намозларини ёмонликлардан тозаласинлар. Аллоҳ ризосини ва жаннатларини неъмат қилиб бергандан кейин ҳам, агар улар бу нарсаларни тарк қилган бўлсалар, ҳали ҳам энг паст ва энг қолоқ бўлиб, динларида нуқсондадирлар. Динларига ва намозларига риоя қилиб, таслим бўлиб, ўзларидан энг яхшиларини имомликка ўтказиб, шу билан пайғамбарларини суннатига эргашган ва шу билан Аллоҳга қурбат (яқинлашиш) ҳосил қилишни талаб қилган қавмни Аллоҳ раҳмат қилсин!”. (Ғурбатул Ислам, 718-721).
…

Энг паст одамлар кимлиги маълум бўлиб, энг ёмон иш ҳам ошкор бўлди. Булар қабрларга боғланиб қолган мажнунларни ва шулар каби баъзи махлуқларини Аллоҳнинг рубубият ва улуҳият сифатлари билан сифатлаган (қабрпараст, қонунпараст, тоғут остига чақирадиган) мушрикларни имомликка ўтказишликдир. Шунингдек салафлар такфир қилган ва бугунги кунимизгача шу нарсада бўлган, жаҳмийларни имомликка ўтказиш ҳам ана шулар жумласидандир. Яна шунингдек, бидъатчиларни, хоссатан бидъатини ошкора қиладиган ва шу нарсага чақириб келаётган бидъатчини ва фисқ ва фужур ишларни ошкора қиладиган фосиқ ва фожирларни ҳам имомликка ўтказмаслик керакдир. Баъзи одамлар ана шу биз зикр қилган одамларни имомликка олдинга суриб, ҳеч қандай бир хавф ва ҳукмдорнинг қаҳри ва таъқибидан қўрқмасдан, аксинча ўз ихтиёрлари билан орқаларида намоз ўқийдилар. Аллоҳу мустаъан! Абу Нуайм ўзининг “Ҳиля” китобида Аҳмад ибн Абдуллоҳ ибн Юсуфдан ривоят қилади: “Бир киши Суфёнга, яъни Саврийга: “Бир киши қадарни ёлғон дейди, орқасидан намоз ўқийми?” деди. Суфён: “Уни имомликка ўтказма!”, У киши: “У бир қишлоқнинг имомидир, у қишлоқда ундан бошқа имом йўқ!”. Суфён: “Уни имомликка ўтказманглар! Уни имомликка ўтказманглар!” деб бақириб кетди!”. Яна Абу Нуайм Иброҳим ибн Муғирадан ривоят қилади, у айтади: “Суфёндан, яъни Саврийдан: “Иймон амалсиз бўлган сўздир (қовл) дейдиган одамни орқасидан намоз ўқийми?” деб сўрадим. Суфён дедики: “Йўқ! Унга ҳеч қандай икром (ҳурмат) йўқ!”. Яна Абу Нуайм Башар ибн Мансурдан ривоят қилади, у айтади: “Бир киши Суфён Саврийдан эшигини тагида бир масжид бўлиб, унинг имоми бидъатчилигини айтди. Суфён эса, унинг орқасидан намоз ўқимаслигини айтди. У одам: «ёмғир ёғади, мен эса ёшим катта одамман» деди. Суфён яна унга, «унинг орқасидан намоз ўқима» деди.

Муҳаммад ибн Юсуф айтади: «Бир киши Аҳмад ибн Ҳанбалдан: «Эй Абу Абдуллоҳ, маст қилувчи ичимлик ичувчининг орқасида намоз ўқисам бўладими?» деб сўради, Имом Аҳмад: «Йўқ» У киши: «Қуръон махлуқдир дейдиган кишининг орқасидан намоз ўқисам бўладими?» Аҳмад: «Субҳаналлоҳ, сени мусулмондан қайтарсам, кофир тўғрисида мендан сўрайсан!» деди.
Абу Бакр Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Абдулхолиқ айтади: «Абдулваҳҳобдан, яъни Ал Варроқдан жаҳмийларни такфир қилмайдиган киши тўғрисида айтиб, эй Абу Ҳасан орқасида намоз ўқисам бўладими?», дедим. У менга: «Орқасида намоз ўқима, бу одам ўзи адашиб, бировни ҳам адаштирувчи ва исломга туҳмат қилувчидир» деди. (Ал Виръу китобидан).
Саиъд ибн Абу Саиъд Ал Аротий айтади: “Аҳмаддан бир одам бидъатчининг орқасида намоз ўқиш тўғрисида сўраганини эшитдим. Аҳмад: “Жаҳмийнинг ортидан намоз ўқишга келсак — “Йўқ!”, ҳадисларни инкор қиладиган рофизаларнинг ортидан намозга келсак – “Йўқ!”, деди. Абу Ҳариснинг ривоятида эса: “Муржиа, рофиза ва фосиқнинг ортидан намоз ўқима, агар улардан бирор зарар етишидан қўрқсанг, ўқиганингдан кейин, намозингни қайта ўқиб ол!” деди.
Абу Довуд айтади: “Мен Аҳмадга айтдим: “Муржианинг ортидан намоз ўқисам бўладими?” Аҳмад: “Агар даъватчи (илм аҳлидан) бўлса, ортидан ўқима!” деди.
Имом Касоний роҳимаҳуллоҳ айтади: “Молик айтди: “Фосиқнинг ортидан намоз ўқиш жоиз эмас!” ва (бошқа бир важҳда) айтади: “Имомлик омонат бобидандир, фосиқ еса хиёнатчидир, шунинг учун омонат бобидан бўлган гувоҳликда унинг гувоҳлиги қабул бўлмайди”. (Бадоиъус Саноиъ фит Тартибиш Шароиъ 1/666)
Сўнгра роҳимаҳуллоҳ айтади: “Чунки имомлик улкан омонат бўлиб, уни фосиқ киши кўтара олмайди, сабаби фосиқ киши омонатни тўгри бажаролмайди. Бидъатчи ва ҳаво (нафс) аҳлининг имомлиги макруҳдир. У тўғрисида Абу Юсуф шундай дейди: “Мен бидъат ва ҳавою нафс соҳиби имом бўлганини ёқтирмайман, чунки инсонлар унинг ортидан намоз ўқишга рағбат қилмайдилар, унинг ортидан намоз жоизми? Баъзи машойихларимиз айтадилар: “Бидъатчиларнинг ортидан намоз ўқишлик жоиз эмасдир”.
“Ал Мунтақо” китобида Абу Ҳанифадан ривоят қилинади: «У одам бидъатчининг орқасида намоз ўқишликни жоиз кўрмаган, аслида эса, агар бидъати куфрга етган бўлса, ортидан намоз ўқиш мумкин эмас, агар куфрга етиб бормаган бўлса, мумкин, аммо кароҳиятлидир (макруҳдир)”. (Бадоиъус Саноиъ фит Тартибиш Шароиъ 1/668).
…

Шайхул Ислам Ибн Таймийя айтади: “Фисқ баъзан фарзларни тарк этишлик билан бўлса, баъзан ҳаром ишларга қўл уришлик билан бўлади”. (Мажмуъул Фатава 7/251).
Ибн Ҳажарнинг “Заважир аън Иқтирофил Кабаир” китобида: “Баъзи имомлар айтдилар: “Қалбларнинг гуноҳу кабиралари, аъзолар билан қилинадиган гуноҳу кабираларидан каттадир, чунки уларнинг ҳаммаси фисқни вожиб қилади”, деб келади”. (Заважир аън Иқтирофил Кабаир, 1/43).

Имом Қуртубий роҳимаҳуллоҳ айтади: “Фисқнинг урфдаги шаръий истеъмоли, бу Аллоҳнинг тоатидан чиқишликдир. Баъзида тоатдан чиққан одам куфрга кириб қолади, баъзида эса маъсиятга киради”. (Тафсирул Қуртубий, 1/246).

Саҳиҳайнда келадики: Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Мусулмон кишини сўкишлик фисқдир ва у билан жанг қилиш куфрдир”, деганлар. (Муттафақун алайҳи: Саҳиҳ Бухорий, 1/27 рақам 48; Саҳиҳ Муслим, 1/81 рақам 64). Фисқнинг турлари кўп бўлиб, улар тўғрисида фақиҳлар ўз китобларида зикр қилганлар. Масалан ислом миллатидан чиқармаган фисқ бўлиб, ундай одамларда яхшилик ҳам мавжуд, ёмонлик ҳам мавжуд бўлиб (яъни амаллари ҳабата бўлган кофир эмаслар), улар жаҳаннамда абадий қолмайдилар. Таъвил билан фисқ қилганлар ҳам шулар жумласидандир, шунингдек Ироқ аҳлининг фиқҳига асосланган ҳолда таъвил қилганлар ҳам шулардандир. Агарда таъвиллари қатъий ҳаром нарса устида бўлган бўлса, таъвиллари билан улар узрли бўлмайдилар, агар таъвилсиз қилган бўлсалар ҳам маъзур эмаслар. Шунингдек аъзолар билан фисққа қўл урганлар ҳам бор, ҳудди зинокор ва маст қилувчи ичимликлар ичадиганлар каби. Эътиқод жиҳатдан фисққа кирганлар ҳам бор, ҳудди қодарий ва жабарийлар каби”. (Ал Мавсуъатул Фиқҳиятул Кувайтия 32/141).

Имом Ан Нававий айтади: “Агарда одил киши билан фосиқ киши бир жойда жамланиб қолса, агарда фосиқ кишида фиқҳ ва қироат ва бошқа хусусиятлар зиёда бўлса ҳам, одил кишининг имомликка ўтишлиги авлороқдир. Аксинча фосиқ киши ва бидъати куфрга етиб бормаган кишининг орқасида намоз ўқишлик макруҳ ишдир. Аммо бидъати куфрга етган бўлса, унга иқтидоъ қилишлик жоиз эмасдир, ҳукми ҳудди ундан олдин зикр қилинган кофирлар ҳукмидадир. (Ровзатут Толибийн 1/355)

Олдинроқ зикр қилинган кофирлар тўғрисида сўз: “Агарда бир кишини мусулмон деб ўйлаб намозда эргашсанг, кейин эса куфри баён бўлиб қолса, масалан куфри зоҳир бўлса, ҳудди яҳудий одам каби, ундай ҳолда намозни қайта ўқиш лозимдир. Агарда куфрини беркитиб, исломини изҳор қилса, ҳудди зиндиқ ва муртадлар каби, бундай ҳолда жумҳур уламонинг саҳиҳ сўзи, намозни қайта ўқишликдир.

Юқорида зикр қилинганларга асосан, шу маълум бўладики, бидъатга очиқча чақирадиган имомнинг ортидан намоз ўқиш жоиз эмаслиги кўрининиб турибди. Хусусан агарда унинг бу бидъатлари куфрий бидъатлар бўлса, ҳудди ширкий сайловларда қатнашишга тарғиб қилиш, ширкий дастур бўлган конституция билан ҳукм юритишга, қонун ясашга чақириш, у қонунларни ишлаб чиқарадиганларни ва уларни ижро қиладиган органларни қўллаб қувватлаш, уларнинг қанотлари остида, айтганларини сўзсиз бажариш каби куфрий ишлардан иборат бўлса, ундай ҳолда уларга нафақат намозда эргашмаслик керак. Балки кўчада кўриб қолинса, бундай кофирларни танимаганга олиб кетиш керак.

Агарда салаф уламолар кабира (катта) гуноҳлардан бўлган маст қилувчи ичимликни ичган одамнинг орқсидан намоз ўқиш жоиз эмаслиги ҳақида китобларда боблар ёзишган бўлсалар, ҳар бир хутбаларида минбардан туриб, Аллоҳга ширк келтиришга чақирадиган имомлар тўғрисида нима деган бўлишларини ўзингиз ҳавола этамиз! Яна қаерда туриб ширк ва куфрга даъват қиладилар денг? Албатта Аллоҳнинг уйи бўлган, масжидлардан туриб, куфрга даъват қиладилар!