Дарул ислом ва дарул куфр

Дарул ислом ва дарул куфр

بســـــــــم الله الرحمن الرحيم

«Дар-диёр» тўғрисида салафлар ва улардан кейин келган халафлардан бўлган уламолар ҳар хил фикрда бўлишган. Ҳар бир олимни бу ҳақида айтганларини санаб ўтишдан фойда йўқ. Чунки муртад ёки мусулмонлар билан жанг қиладиган кофир қайси бир «Дар-диёрда»да бўлишидан қатъий назар унинг ҳаёти ва мулки ҳалол ҳисобланади.

Дарул — ҳарбда яшайдими ёки дарул-куфрдами бу маънода бунинг фарқи йўқ.

Бу масъалада Имом Шавконий нима деганига қаранг:

«Билиб олиш керакки дарул-ҳарб ёки дарул-Ислом  тўғрисида баҳслашишдан фойда йўқ. Чунки кофирнинг ҳаёти билан мулки икки ҳолатда ҳам ҳалолдир». (Сайлул-Жаррор, 4/575)

Лекин бугунги кунда ҳам ўз нафсининг тарафдорлари куфр билан тўйдирилган ва ширк билан суғорилган тоғут тизими остида яшаётган халқнинг  кўзига  буларни барини қонунлаштириш учун динга қарши дин  сиёсатини қўллаб «Дар» тушунчасига шубҳалар киритишган.

Шунинг учун бу тушунча тўғрисида олимларнинг сўзларини келтирмоқчимиз.

«Бадаиус-Санаи»да  дарул-ҳарб ва дарул-Ислом тўғрисида айтилганки:

«Дарул-куфрда исломий қонунлар кучга кириши билан дарул-исломга айланиши тўғрисида саҳобалар бир фикрда бўлишган.

Абу Ҳанифа дарул-ислом дарул-куфрга ўтиши тўғрисида учта шарт келтирдилар.

Биринчидан – куфр аҳкомлари(қонунлари) кучга кириши.

Иккинчидан, дарул-куфрга қўшилиши.

Учинчидан, бу ерларда мусулмонлар ҳавфсизлиги йўқлиги. (Ҳудди ҳозир Ўзбекистон, Туркия, Саудия Арабистони, Миср ва шу каби давлатлардагидек).

Имом Абу Юсуф билан Муҳаммад айтишганки, дарул-исломда куфр қонунлари пайдо бўлишидан бошлаб дарул-куфрга айланади». Бадаиус-Санаи, 7/130

Ибн Обидийн «Ҳашия»да айтди:

«Агар аҳлул-ҳарб бизнинг ерларимизни босиб олишса , ёки ҳалқ риддага тушса ва курфр аҳкомларини бажаришни бошласа, ёки аҳлул-зимма муртад билан шартномаларини бузишса — шу уч шарт билан дарул-ислом дарул-куфрга айланади. Лекин Абу Юсуф билан Имом Муҳаммад бир шарт билан, шу бўлса ҳам куфр аҳкомлари пайдо бўлиши билан бирга бу амалга ошади деб ҳисоблашди. (Бу тўғрироқ бир фикрга яқин )». Ибн Обидийн, 3/390

Имом Шавконий айтдики:

«Давлатда амалга ошаётган аҳкомлар бу давлат дарул-ислом ёки дарул-куфрлигини белгилайди. Агарда буйруқ бериш (амр) ва таъқиқлаш (наҳй) (хуллас қонунлар ишлаб чиқариш) мусулмонлар қўлида бўлса бу жой дарул-ислом ҳисобланади. Аксинча бўлса — бу жой дарул-куфрдир». Сайлул-Джаррар, 4/575

Абдул-Ваҳҳоб Ҳаллаҳ айтдилар:

«Дарул-Ислом — ислом аҳкомлари амалга ошаётган жойдир. Ва бу жойда яшаётган мусулмонлар ҳавфсизликдадирлар. Дарул-ҳарб эса ислом аҳкомлари амалга ошмаётган жойдир. У ерда яшаётган мусулмонлар ҳавфсизликда эмаслар». (Ас-Сиясатуш-Шаръия, 69)

Олимлар айтишича дарул-ислом — ҳукумат мусулмонларда бўлган ва шариат қонунлари амалга ошаётган жойдир. Агар давлат раҳбари мусулмон бўлса ва бу давлатда шариат қонунлари амалга ошаётган бўлса бу давлат дарул-ислом ҳисобланади, ҳатто бу давлатда яшаётган барча одамлар мусулмон бўлишмаса ҳам. (Бу шартлар)

Исломий қонунлар амалга ошмаётган ҳар бир давлат дарул-ҳарб  давлатидир. Бу давлатларда ҳукмронлик мусулмонларга тегишли эмас.

Яъни, агар дарул-ҳарбда исломий қонунлар амалга ошишни бошласа бу жой дарул-исломга айланади. Агар дарул-исломда куфр қонунлари амалга ошишни бошласа, бу жой дарул-ҳарбга айланади. Абу Юсуф, Муҳаммад  бин Ҳасан имомлари ва Зайдия мазҳаби имомлари ҳам шу фикрда. (Мажмуатул-Фиқҳия, 50-51)

Аллома ибн Муфлиҳ деди:

«Мусулмонлар қонунлари олий бўлган ҳар қандай давлат дарул-исломдир. Куфр аҳкомлари олий бўган ҳар қандай давлат эса, дарул-куфрдир. Шундай қилиб «Дар» тушунчасининг бошқа ҳеч қандай маъноси йўқдир. (Китабу Адабуш Шаръия)

Имом ас-Сарҳаси айтди:

«Исломий ерлар деган номни олган диёрни мусулмонларга тегишли бўлган белгиларидан бири — мусулмонлар бу диёрларда ҳавфсизликдадирлар». (Шарҳ ас-Сияр 3/81)

Имом Абу Яъло айтади:

«Куфр қонунлари эмас, шариат қонунлари устун келадиган ҳар қандай замин – Ислом диёри ҳисобланади. Ислом қонунлари эмас, куфр қонунлари устун келаётган ҳар қандай замин — куфр диёридир». (Ал -Муътамид фи усули-ддин, 267)

Имом ал-Косоний айтадики:

«Ҳар бир ҳудуд  Исломга ёки куфрга тегишли бўлади. Агарда шариат қонунлари қўлланиладиган  бўлса — Исломга тегишли бўлади, агарда куфр қонунлари қўлланиладиган бўлса куфрга тегишли бўлади. Қачонки дарул-куфрда Ислом аҳкомлари (қонунлари) аниқ бўлишни бошлаган вақтдан  бу жой дарул-Исломга айланиши тўғрисида орамизда (ҳанафийлар орасида) ҳеч қандай келишмовчилик йўқдир.» (Бадаиъус-санаиъ 7/130)

Шайхулислом ибн  Таймия айтадики:

«Бирон бир ҳудудни белгилашда , хоҳ у куфр заминлари (дарул-куфр) бўлсин , ҳоҳ у исломий диёр (дарул-ислом) бўлсин, хоҳ у фосиқларнинг диёри (дарул-фасиқин) бўлсин бу борада ўзгаришлар йўқ. Чунки диёрларни  бундай таърифлаш бу ерда яшаётган аҳолига боғлиқ. Агарда бирон бир ҳудудда иймонли тақволи одамлар яшашса, ўша вақт бундай ҳудуд Аллоҳга яқин бўлган одамларни диёридир. Ҳудди шундай бирон бир ҳудудда кофирлар яшаётган бўлса, ўша вақт куфр диёридир, бирон бир ҳудудда фосиқлар яшаётган бўлса, фосиқлар диёри ҳисобланади. Агарда бирон бир заминда яшаётган одамлар кетиб уларни ўрнига бошқа одамлар келса шу келган одамлар диёри ҳисобланади. Бу ҳудди масжидга ўхшайди, агар масжидни бирон бир шароб сотадиган дўконга айлантирса, ёки фоҳишахона, фисқ-фасод, адолатсизлик жойларига, ёки Аллоҳга шерик қўшиб уларга ибодат қиладиган жой — черковга айлантирса, унда масжид ўз ҳолатини юқотади, чунки уни ичини тўлдирадиган одамлар ҳам алмашади. Аксинча, агарда шароб сотадиган дўкон, фоҳишахона ёки шунга ўхшаш муассаса, фақатгина Аллоҳга ибодат қиладиган жойга — масжидга айланса,  бўлиб ўтган ўзгаришлар билан бирга ўз ҳолатини ўзгартиради». (Мажмуъул фатава 18/281).

Ҳамда шайхулислом шундай деганлар:

«Аллоҳ Мусо алайҳисаломга : «Мен сенга фосиқлар диёрини кўрсатаман» деди (ал-Аъроф 7:145) — Бу диёр бундай бўлишидан сабаб уни тўлдирган аҳолисида, лекин кейинчалик  бу диёр мусулмонлар диёри бўлди! Ва бу шундай бир диёрки у ҳақида Қуръонда «ардул-муқаддаса» (муқаддас) дейилган. Ҳудудларнинг ҳолати, аҳолисининг ҳолатидайдир!» (Мажмуъул-фатава 18/282).

Ибн Усаймин айтадики:

Аллоҳ айтди: «У (Иброҳим) : Эй элчилар! Сизнинг ишингиз недир», деди. Улар: «Албатта, биз жиноятчи қавмга юборилганмиз. Уларнинг устидан лойдан(пиширилган) тошларни ташалаш учун. Роббинг ҳузурида исрофчилар учун белгилаб қўйилган(тош)ларни», дедилар. Ва Биз у жойдан мўминларни чиқардик. У ерда бир хонадондан бошқа мусулмонларни топмадик». (Аз-Зарият 51:31-36)

«Бу оятдан олинадиган фойда шуки, агарда бирон бир шаҳарда мусулмонлар ҳукмронлик қилса, бу исломий шаҳардир, ҳатто унда насронийлар, яҳудийлар, мушриклар ёки динсиз атеистлар яшашса ҳам. Ахир Аллоҳ Лут алайҳиссаломни уйларини аёллари мушрик бўлишига қарамай исломий уй деди». «Шарҳ ал-арбаъина ан-Нававия», 2 ҳадис.